ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ
ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ
![]() |
| Φωτογραφικό Αρχείο Ν.Μ.Ε. |
πραγματοποιείται μια απίστευτη καταστροφή ξύλινων αλιευτικών σκαφών που
χρηματοδοτείται με υψηλές επιδοτήσεις από την Ε. Ε. και το ελληνικό κράτος.
Δυστυχώς δεν έχουν βρεθεί ακόμη άλλες λύσεις για να απορροφηθούν τα κονδύλια
της Ε. Ε. χωρίς να λαμβάνει χώρα αυτή η βάρβαρη καταστροφή δημιουργημάτων της
Νεώτερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς.
για όλα αυτά, ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ
ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΩΝ ΣΚΑΦΩΝ αναφέρει ότι «ο αναφερόμενος σκοπός
αυτής της ενέργειας ήταν ο εκσυγχρονισμός της αλιείας και η αναστολή της
υπεραλίευσης των θαλασσών ώστε να προληφθούν δυσμενείς επιπτώσεις για το
μέλλον. Ωστόσο κατά τις επαφές μας με τους αρμόδιους φορείς είχαμε πληροφορηθεί
ότι οι δείκτες υπεραλίευσης είχαν πλέον υποχωρήσει, οι στόχοι είχαν
προσεγγισθεί και ότι δεν θα περιλαμβάνονταν καταστροφές σκαφών στο νέο Επιχειρησιακό
Πρόγραμμα Αλιείας που υλοποιείται την τρέχουσα περίοδο. Φαίνεται όμως ότι
οι καταστροφές δεν καταργήθηκαν ποτέ ως δυνητική δράση. Oι υψηλές
επιδοτήσεις για τις καταστροφές χρησιμοποιούνται ως μέτρο απορρόφησης
κοινοτικών κονδυλίων, ιδίως στην περίπτωση που υπάρχει έλλειψη άλλων
επενδυτικών σχεδίων ανάπτυξης και εκσυγχρονισμού της αλιείας. Κάτι τέτοιο
συνέβη το 2015 και σήμερα, στις αρχές του 2018, εφαρμόζεται και πάλι το μέτρο
με τραγικές επιπτώσεις στη ναυτική πολιτιστική μας κληρονομιά.
μόνο με την κατάθεση των αλιευτικών τους αδειών επιδοτείται από το πρόγραμμα,
αλλά η καταστροφή των αλιευτικών σκαφών επιδοτείται επιπλέον, με πολύ υψηλό
τίμημα, και γι’ αυτό προτιμάται από τους ενδιαφερόμενους αλιείς. Με το δεδομένο
ότι συνήθως πρόκειται για γερασμένα και ταλαιπωρημένα παλαιά καΐκια, η
επιδότηση της καταστροφής τους αντιστοιχεί σε μια πολύ γενναιόδωρη εξαγορά. Δεν
θα υπήρχε πρόβλημα μέχρις εδώ αν τα καΐκια αυτά προέρχονταν από μαζικές
βιομηχανικές παραγωγές, όπως τα αυτοκίνητα, με καταγεγραμμένα τα μοντέλα τους
και με αρκετά δείγματά τους να έχουν διασωθεί από συλλέκτες, λέσχες φίλων και
σχετικά μουσεία σε πολλές χώρες του κόσμου. Όμως τα ελληνικά καΐκια τα
συναντάμε σχεδόν αποκλειστικά στην Ελλάδα, δεν είναι προϊόντα μαζικής
παραγωγής, είναι σε μεγάλο βαθμό χειροτεχνήματα και αποτελούν τα τελευταία
δημιουργήματα μιας εντυπωσιακής τεχνικής παράδοσης, που έχει ιστορικές
καταβολές, τουλάχιστον από την βυζαντινή[1] εποχή. Ελάχιστα απ’
αυτά έχουν διασωθεί με σωστό τρόπο από ιδιώτες ή από σχετικά μουσεία.
Γεωργίας για την καταστροφή των αλιευτικών σκαφών διατείνονταν παλαιότερα, ότι
δεν ήταν δικό τους έργο η προστασία του ναυτικού πολιτισμού. Το επιχείρημα
είναι τουλάχιστον αβάσιμο, ειδικά όταν προέρχεται από ένα φορέα του Ελληνικού
Δημοσίου, καθώς η Πολιτιστική Κληρονομιά είναι ένα συνταγματικά προστατευόμενο
αγαθό (Αρθρο 24 παρ. 6 του Συντάγματος). Όταν ένα Υπουργείο αποφασίζει να
χρηματοδοτήσει την καταστροφή ή την διάλυση μιας σειράς παλαιών δημιουργημάτων,
τότε το πρώτο πράγμα που θα πρέπει να εξετάζει είναι μήπως προκαλεί, άθελα του,
κάποια βλάβη σε άλλες κοινωνικές αξίες όπως είναι η προστασία του παραδοσιακού
πολιτισμού.
διαδικασία που ακολουθείται με το μέτρο της απόσυρσης των αλιευτικών σκαφών. Ο
αλιέας εγκαταλείπει το επάγγελμα που έκανε για πολλά χρόνια, συνήθως από παιδί,
και γι’ αυτό τον λόγο επιδοτείται με ένα υψηλό ποσό. Παράλληλα δίνει την εντολή
να καταστρέψουν με βία το καΐκι του, προκειμένου να πάρει επιπλέον χρήματα για
τον ίδιο σκοπό. Ακόμη πουλάει όλα τα
εργαλεία της δουλειάς του και κερδίζει κάποια επιπλέον χρήματα πέρα από την
επιχορήγηση για την απόσυρση της άδειας και του καϊκιού[2]. Κατ’ αυτόν τον τρόπο αποκόπτεται απαξιωτικά
από τη ζωή που έκανε μέχρι τώρα, με αμφίβολο προορισμό να ξεκινήσει μια νέα ζωή
σε άλλο επάγγελμα και κατά προτίμηση στον τουρισμό. Θέλουμε να πιστεύουμε ότι ο
σχεδιασμός αυτής της ενέργειας δεν αποσκοπεί στο ξερίζωμα της αλιείας από τα
νησιά και τις παραλιακές περιοχές όπου το ψάρεμα αποτελεί παράδοση αιώνων και
αποτελεί την κυριότερη βιοποριστική απασχόληση που έχει αναθρέψει γενιές και γενιές
νησιωτών και θαλασσινών. Στο πλαίσιο αυτής
της προσέγγισης, η
καταστροφή του ξύλινου αλιευτικού σκάφους αποτελεί μεγάλο πλήγμα στην
πολιτιστική παράδοση και στην κληρονομιά της χώρας μας.
της μείωση της αλιευτικής δραστηριότητας στην Ελλάδα με την βάρβαρη καταστροφή
των καϊκιών που αποτελούν ένα πολύτιμο πολιτιστικό απόθεμα, τόσο για
αισθητικούς όσο και για ιστορικούς, εκπαιδευτικούς ή ακόμη και τουριστικούς
λόγους. Αντίθετα, θα πρέπει να υπάρξουν σχέδια εκσυγχρονισμού της αλιείας και
δράσεις προστασίας της ναυτικής και αλιευτικής πολιτιστικής κληρονομιάς, μέσω
των οποίων θα απορροφώνται τα κοινοτικά κονδύλια για την υλοποίησή τους.
εκσυγχρονισμού της αλιείας, με την καταστροφή των δημιουργημάτων της
πολιτιστικής κληρονομιάς, οι οποίες κυριάρχησαν στο παρελθόν, πρέπει επιτέλους
να σταματήσουν. Δεν είναι δυνατόν να καταστρέφονται δημιουργήματα μιας
παραδοσιακής τέχνης, μόνο και μόνο για να απορροφηθούν κοινοτικά κονδύλια στην
αλιεία. Πρέπει επειγόντως να βρεθούν άλλοι τρόποι για την πιστοποίηση της
εξόδου των αλιέων από το επάγγελμα και να πάψει η καταστροφή των δημιουργημάτων
της ελληνικής ναυπηγικής παράδοσης, την οποία το Υπουργείο Πολιτισμού
υποστηρίζει και έχει εγγράψει στην Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά. Ως πρώτη δράση, αποτέλεσμα αυτής της
συνέντευξης, ζητάμε να ελεγχθεί άμεσα η πολιτιστική αξία όλων των αλιευτικών
σκαφών που έχουν ήδη εγκριθεί για να
καταστραφούν στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος Αλιείας. Παράλληλα να
αναληφθούν ενέργειες ώστε να σταματήσει, για πάντα, αυτή η απαράδεκτη
αντιμετώπιση των δημιουργημάτων της σπουδαίας ναυπηγικής παράδοσης του τόπου
μας. Να πάψει να υπάρχει στο σχεδιασμό του προγράμματος αλιείας, σε οποιαδήποτε
μορφή, η υποχρεωτική καταστροφή των ξύλινων χειροποίητων αλιευτικών σκαφών».
ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΩΝ ΣΚΑΦΩΝ
/ 210
4182896
εφαρμογή του επιχειρησιακού προγράμματος για τη μείωση του αλιευτικού στόλου
του Υπουργείου Γεωργικής Ανάπτυξης και Τροφίμων για το 2018, το Ναυτικό Μουσείο
της Ελλάδος, ύστερα από πρόταση του Ελληνικού Συνδέσμου Παραδοσιακών Σκαφών και
του Συλλόγου «Πρωτέας» για
τη διάσωση και διατήρηση της ναυπηγικής και ναυτικής κληρονομιάς, διοργανώνει συνέντευξη
τύπου με στόχο το σταμάτημα της επιδοτούμενης καταστροφής των ξύλινων
αλιευτικών σκαφών. Θύμα αυτής της βάρβαρης πρακτικής είναι η ναυτική
πολιτιστική μας κληρονομιά και παράδοση.
τις επιπτώσεις της καταστροφής των ξύλινων αλιευτικών σκαφών στον ναυτικό μας
πολιτισμό.
Σκαφών, για τις προτάσεις που υπάρχουν
σχετικά με τον τερματισμό της πρακτικής
της καταστροφής των σκαφών στο πλαίσιο των επιχειρησιακών προγραμμάτων για την
αλιεία.
προστασίας και διατήρησης της ναυτικής πολιτιστικής κληρονομιάς.
προσκληθεί να συμμετέχουν με τοποθετήσεις επί του θέματος εκπρόσωποι του
Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και του Υπουργείου Πολιτισμού και
Αθλητισμού.
θα κάνει η κ. Αναστασία Αναγνωστοπούλου-Παλούμπη, Πρόεδρος του Ναυτικού
Μουσείου της Ελλάδος.
ΑΚΟΥΣΤΕ μια σχετική ραδιοφωνική εκπομπή ΕΔΩ.
Ημερίδα
Οι εταίροι του έργου
SaveWoodenBoats διοργανώνουν την επιστημονική ημερίδα με τίτλο «Διάσωση ξύλινων
παραδοσιακών καϊκιών μέσω ψηφιακής αποτύπωσης τους, ανάπτυξης ολοκληρωμένης
πλατφόρμας περιήγησης και εφαρμογών AR/VR».
Η ημερίδα θα πραγματοποιηθεί
στην Καρδίτσα, στο αμφιθέατρο του τμήματος Δασολογίας, Επιστημών Ξύλου και
Σχεδιασμού του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, την Παρασκευή 10.3.2023, και ώρες 11:00
– 15:00.
Το αναλυτικό πρόγραμμα
βρίσκεται αναρτημένο στην ιστοσελίδα του έργου www.savewoodenboats.gr.
Εταίροι: Υπουργείο Πολιτισμού και
Αθλητισμού. Διεύθυνση Νεότερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς (ΥΠΠΟΑ/ΔΙΝΕΠΟΚ), Ιστορικό Αρχείο – Μουσείο
Ύδρας (ΓΑΚ/IAMY), Τμήμα Πληροφορικής &
Τηλεπικοινωνιών (ΤΠΤ), παν. Θεσσαλίας, Τμήμα Δασολογίας , Επιστημών
Ξύλου & Σχεδιασμού (ΔΕΞΥΣ), παν. Θεσσαλίας, Research Innovation and Development Lab (READ-LAB), Politistica – Δημήτρης
Τσίποτας.
Η εργασία υλοποιείται στο
πλαίσιο της Δράσης ΕΡΕΥΝΩ – ΔΗΜΙΟΥΡΓΩ – ΚΑΙΝΟΤΟΜΩ, συγχρηματοδοτήθηκε από το
Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης και
εθνικούς πόρους μέσω του Ε.Π. Ανταγωνιστικότητα, Επιχειρηματικότητα &
Καινοτομία (ΕΠΑνΕΚ) (κωδικός έργου: Τ2ΕΔΚ-04
μετά την μελέτη των 37 βυζαντινών πλοίων που βρέθηκαν στο λιμάνι του Θεοδοσίου
και επιβεβαιώνουν ότι ορισμένα από αυτά είχαν κατασκευαστεί με πολύ συγγενικές
τεχνικές λεπτομέρειες όπως αυτές που έχουν καταγραφεί στην παραδοσιακή
ναυπηγική του Αιγαίου. Βλ. Ufuk Kocabaș, Evren Türkmenoglu, «Το λιμάνι του Θεοδοσίου – Η
ανασκαφή του Πανεπιστημίου της Κωνσταντινούπολης» σελ. 236-253 και Κώστας
Δαμιανίδης «Το λιμάνι του Θεοδοσίου – Η ανασκαφή του Ινστιτούτου Υποβρύχιας
Αρχαιολογίας του Τexas Α&M University» σελ. 212-235 και τα δύο στο
Κ. Δαμιανίδης (επιμ.) «Ναῦς– Πλοία και Ναυπηγική στον Ελληνικό Κόσμο» εκδόσεις Polaris / Τράπεζα Πειραιώς, Αθήνα
2014.
εργαλεία του ψαρά όπως τα δίχτυα, τα
παραγάδια, το βίντσι, το ψυγείο και ότι άλλο χρησιμοποιεί στην αλιεία μπορεί να
το κρατήσει και να το πουλήσει. Επίσης στην επιδότηση της καταστροφής δεν
συμπεριλαμβάνεται η μηχανή του καϊκιού, την οποία την αποσπά από το σκάφος και
την πουλάει ξεχωριστά. Το μόνο που πρέπει να καταστραφεί με τρόπο που να μην
επιδέχεται επιδιόρθωση είναι το ξύλινο σκάφος που έχει κατασκευαστεί σε κάποιο
από τα καρνάγια της Ελλάδας!


