Χειρόγραφο του 15ου αιώνα, με τρεις κωμωδίες του Αριστοφάνους! ...Και οι «Αρκαδίες» της Ιταλίας

Χειρόγραφο του 15ου αιώνα,
με τρεις κωμωδίες
του Αριστοφάνους!

...Και οι «Αρκαδίες» της Ιταλίας

Του Γιώργου Λεκάκη


Στην Βιβλιοθήκη Capitolare της Βερόνα υπάρχουν αρκετοί ελληνικοί κώδικες, οι οποίοι τον 18ο αιώνα, δωρήθηκαν κυρίως από τον Σκιπίωνα Μαφέι (*). Μεταξύ αυτών είναι ο κώδικας CXXXI του 15ου αιώνα, που διατηρεί μερικά από τα έργα του Αθηναίου θεατρικού συγγραφέα Αριστοφάνη, που έζησε τον 5ο π.Χ. αιώνα.

Σε αυτό το χειρόγραφο, σε ένα κομψό ελληνικό minuscola, σώζονται τρεις από τις 11 κωμωδίες του, που μας έχουν φτάσει έως σήμερα: τον Πλούτο, τις Νεφέλες και τους Βατράχους.

Το χειρόγραφο επιλέχθηκε, μαζί με άλλα κειμήλια του Καπιτωλίου, για να μεταφερθεί στο Παρίσι, το 1797, από επιτροπή (με επί κεφαλής τον Έλληνα Αθανάσιο Σταγειρίτη) η οποία εστάλη από τον Μέγα Ναπολέοντα, τον Ελληνοκορσικανό, μανιάτικης καταγωγής.

Επεστράφη στη βιβλιοθήκη το 1816. Ακόμη και σήμερα, έχει την σφραγίδα της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας / Bibliothèque nationale de France στο πρώτο και τελευταίο φύλλο - ένα ανεξίτηλο σημάδι αυτού του «ταξειδιού».

ΠΗΓΗ: Biblioteca Capitolare, Βερόνα Ιταλίας, 9.2.2021. Γ. Λεκάκης «Ελληνική Βιβλιογραφία». ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 10.2.2021.

cod. CXXXI, Aristophanis Comoediae, ff. 131, 230 x 162 mm, 15ος αιώνας.


(*)
Ο Francesco Scipione Maffei (1675 - 1755) ήταν Βενετός συγγραφέας, κριτικός τέχνης, και αρθρογράφος, οι δημοσιεύσεις του οποίου για τις αρχαιότητες των ελληνικής καταγωγής Ετρούσκων - ΔΙΑΒΑΣΤΕ το ΕΔΩ - θεωρούνται αξεπέραστες!

Στην Ρώμη, έγινε μέλος της Ακαδημίας της Αρκαδίας / Accademia degli Arcadi και κατά την επιστροφή του στην Βερόνα ίδρυσε μια τοπική «Αρκαδία» / Arcadia.[1] Το 1709 στην Πάδοβα συνεργάστηκε με τον Απόστολο Ξένο, στην επιμέλεια και έκδοση λογοτεχνικών εντύπων. Αριστούργημά του, θεωρείται η τραγωδία «Μερόπη» / Merope (1714)[2], που του έφερε δημοτικότητα στην Ευρώπη. Μελέτησε τα χειρόγραφα της Βασιλικής Βιβλιοθήκης του Τορίνο. Στην Βερόνα έχτισε ένα μουσείο, στο οποίο κληροδότησε, μαζί με την πολύτιμη αρχαιολογική και καλλιτεχνική του συλλογή, και την συλλογή χειρογράφων του.

Ανάμεσα στα έργα του, εντύπωση προξενεί και ένα βιβλίο του που υποστηρίζει την ύπαρξη υπερφυσικής μαγείας και μαγισσών, που συνδυάζει την σκέψη του Διαφωτισμού, και τα θεολογικά επιχειρήματα που βασίζονται στην Γραφή.[3] Θεωρείται επίσης πως περιέγραψε μια εφεύρεση, πρόδρομο του πιάνου. Έγραψε επίσης «De fabula equestris ordis Constantiniani», για τις Σταυροφορίες (Ζυρίχη, 1712, Παρίσι, 1714), κ.ά.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

[1] Οι "Αρκαδίες" ήταν κλειστοί σύλλογοι (λέσχες, club) μελέτης αρχαίων κειμένων και επήραν το όνομά τους από την Αρκαδία της Ελλάδος, την οποία οι Ιταλοί θεωρούσαν πολύ μυστικιστική και την αναγνώριζαν ως κοιτίδα τους, και με το δίκιο τους, αφού πρώτοι οι Αρκάδες αποίκισαν την βόρεια Ιταλία και από τον Αρκά Ιταλό ονοματίστηκαν - ΔΙΑΒΑΣΤΕ το ΕΔΩ - και βλ. έργο του Μαφφέι «La prima radunanza della colonia arcadica Veronese», Σερβια / Cervia, 1705.

[2] Βλ. Scipione Maffei «La Merope, Tragedia», με επιμ. και σχόλια του Βολταίρου, Βερόνα, εκδ. Dionigi Ramanzini, 1745.

[3] Βλ. Marchese Scipione Maffei «Arte magica dileguata, Lettera», β΄ έκδ. Βερόνα, εκδ. Agostino Carratoni, nella Via Nova, OL 3136932M, 1750, Arte magica annichilata, 1754, και Augustin Calmet «Traité sur les apparitions des esprits et sur les vampires ou les revenans de Hongrie, de Moravie, & c.», 1751.

Χειρογραφο, 15ος αιωνας, κωμωδια, Αριστοφανης, Βιβλιοθηκη Βερονας, ελληνικοι κωδικες, 18ος αιωνας, Σκιπιων Μαφει, Μαφφει, Βερονα, κωδικας, Αθηναιος θεατρικος συγγραφεας, 5ος πΧ αιωνας, χειρογραφα, μινουσκολα, minuscola, κωμωδιες Αριστοφανη, Πλουτος, Νεφελες, Βατραχοι, κειμηλια, Καπιτωλιο, Παρισι, 1797, Μεγας Ναπολεων, Ελληνοκορσικανος, μανη, 1816, Εθνικη Βιβλιοθηκη Γαλλιας / Bibliothèque nationale de France, Aristophanis Comoediae, Francesco Scipione Maffei, Βενετος συγγραφεας, κριτικος τεχνης, Ετρουσκοι, Ρωμη, Ακαδημια Αρκαδιας / Accademia degli Arcadi, Αρκαδια, Arcadia, 1709, Παδοβα, Αποστολος Ξενος, τραγωδια Μεροπη, Merope, 1714, Βασιλικη Βιβλιοθηκη Τορινο, υπερφυσικη μαγεια, μαγισσα, μαγικα, βαμπιρ, Διαφωτισμος, θεολογια, Αγια Γραφη, πιανο, Ζυριχη, 1712, Παρισι, 1714, Σταυροφοριες, Κωνσταντινουπολη, Βολταιρος,
Share on Google Plus

About ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

    ΣΧΟΛΙΑ
    ΣΧΟΛΙΑ ΜΕΣΩ Facebook

ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΑ ΜΕΣΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ