«Οι Δειπνοσοφιστές» του Αθήναιου, σε έκδοση του 1612!!! Και το αρχαιότερο βιβλίο μαγειρικής στον κόσμο, που είναι ελληνικό…

«Οι Δειπνοσοφιστές» του Αθήναιου,
σε έκδοση του 1612!!!
Και το αρχαιότερο βιβλίο μαγειρικής
στον κόσμο,
που είναι ελληνικό…

Του Γιώργου Λεκάκη


Με τίτλο «ATHENAEI DEIPNOSOPHISTARUM», εξεδόθη το σπουδαίο έργο του Αθήναιου, σε επιμέλεια Isaac Casaubon, στα ελληνικά και σε λατινική μετάφραση του Jacques Dalechamps, στο Λούγδουνο / Lugduni, το 1612.

Έκδοση σε folio, σε μέγεθος 9ο (13 3/4"). Η έκδοσις είχε 811 σελίδες.

Οι «Δειπνοσοφισταί» είναι ένα ελληνικό έργο του 3ου μΧ αιώνα, του Έλληνα συγγραφέα Αθήναιου, από την αρχαία ελληνική πόλη Ναύκρατι, η οποία ήταν στην Αίγυπτο.

Πρόκειται για ένα πολύτομο έργο λογοτεχνικών, ιστορικών και αρχαιολογικών αναφορών, από την Ρώμη, σε μια σειρά από συμπόσια που πραγματοποίησε ο πρωταγωνιστής (Publius Livius Larensis, de) για μια συνέλευση γραμματικών, λεξικογράφων, νομικών, μουσικών, κ.ά.

Ονομάζεται μερικές φορές το αρχαιότερο βιβλίο μαγειρικής, που σώζεται έως σήμερα…

Προσομοιάζει στους σωκρατικούς διαλόγους του Πλάτωνος.

Στα αγγλικά, το έργο του Αθηναίου είναι συνήθως γνωστό με την λατινική του μορφή «Deipnosophistae», αλλά μεταφράζεται επίσης ποικίλα ως «The Deipnosophists», «Sophists at Dinner», «The Learned Banqueters», «The Banquet of the Learned», «Philosophers at Dinner» ή «The Gastronomers».

Οι Deipnosophistae είναι ένας απολογισμός, που έδωσε ο Αθηναίος στον φίλο του, Τιμοκράτη, για μια σειρά από συμπόσια, που έγιναν στο σπίτι του Λαρενσίου, ενός μελετητή και πλούσιου προστάτη των τεχνών.

Κάθε συνομιλία είναι τόσο μεγάλη που, ρεαλιστικά, θα διαρκούσε αρκετές ημέρες...

Μεταξύ των πολυάριθμων καλεσμένων, αναφέρονται οι Μασούριος / Masurius, Ζωίλος / Zoilus, Δημόκριτος / Democritus, Γαληνός / Galen, Ουλπιανός / Ulpian[1] και Πλούταρχος / Plutarch, αλλά οι περισσότεροι, πιθανότατα, πρέπει να θεωρηθούν ως πλασματικές προσωπικότητες και η πλειοψηφία τους συμμετέχει ελάχιστα ή καθόλου στην συνομιλία.

Το έργο είναι ανεκτίμητο για την παροχή σημαντικών και υπέροχων πληροφοριών για τον ελληνικό κόσμο της ελεύθερης τάξης κατά την Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.

Κατά την διάρκεια της συζήτησης αναφέρονται κλασσικοί συγγραφείς, έργα περίπου 700 αρχαιότερων Ελλήνων συγγραφέων και 2.500 ξεχωριστά κείμενα, πολλά από τα οποία δεν είχαν ξανα-καταγραφεί!

Το φαγητό και το κρασί, η πολυτέλεια, η μουσική, τα σεξουαλικά ήθη, τα λογοτεχνικά κουτσομπολιά και η φιλολογία είναι μεταξύ των κύριων θεμάτων της συζήτησης των συμποσίων, καθώς και οι ιστορίες πίσω από πολλά έργα τέχνης, όπως της Καλλιπύγου Αφροδίτης, αναφέρονται στις σελίδες του έργου...

Οι Deipnosophistae είναι και μια σημαντική πηγή συνταγών αρχαίας ελληνικής μαγειρικής... Παραθέτει και το πρωτότυπο κείμενο μιας συνταγής, από το χαμένο βιβλίο μαγειρικής του Μιθαίκου / Mithaecus[2], στο οποίο υπάρχει η αρχαιότερη συνταγή στον κόσμο, γραμμένη από επώνυμο συγγραφέα, σε οιαδήποτε γλώσσα. Και φυσικά είναι στα δωρικά ελληνικά.

Άλλοι συγγραφείς που παρατίθενται στο έργο για τις συνταγές τους είναι ο Γλαύκος ο Λοκρός, ο Διονύσιος, ο Επαίνετος, ο Ηγήσιππος από τον Τάραντα, ο Ερασίστρατος, ο Διοκλής από την Κάρυστο, ο Τιμαχίδας από την Ρόδο, ο Φιλίστιος από την Λοκρίδα, ο Ευθύδημος από την Αθήνα, ο Χρύσιππος από τα Τύανα Καππαδοκίας, ο Πάξαμος[3] και ο Αρποκρατίων από την Μένδη Χαλκιδικής. Περιγράφει δε επίσης λεπτομερώς το γεύμα στο γαμήλιο γλέντι του Καράνου.

Εκτός από τους κύριους στόχους του, το κείμενο μιλά και για την ομοφυλοφιλία στον ρωμαϊκό κόσμο (βιβλία XII-XIII).

Επί πλέον, στο έργο αναφέρονται πολυάριθμα βιβλία και χαμένα πλέον θεατρικά έργα, συμπεριλαμβανομένων των δραματουργών Διφίλου, Κρατίνου, Αισχύλου και Σοφοκλή και του φιλόσοφου Ηρακλείδη του Πόντου.

ΠΗΓΗ: ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 2.2.2019.

- Μάξιμος της Τύρου «Διατριβές».

- Bilabel F. «Opsartytiká und Verwandtes», Χαϊδελβέργη, 1920.

- Dalby A. «Siren Feasts», Abingdon, Oxon, 1996. Του ιδίου «Food in the ancient world from A to Z», Abingdon, Oxon, 2003.

- William Sm. εκδ. «A Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology», Little, Brown & Comp., Βοστώνη, 1867.

- Hill Sh. και Wilkins J. «Mithaikos and other Greek cooks» στο «Cooks and other people: proceedings of the Oxford Symposium on Food and Cookery», 1995, εκδ. Harlan Walker, Totnes: Prospect Books, 1996.

 

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

[1] Εάν ο Ουλπιανός ταυτίζεται με τον διάσημο νομικό, οι Deipnosophistae πρέπει να έχουν γραφτεί μετά τον θάνατό του, το 223 μΧ. Αλλά ο νομικός δολοφονήθηκε από την Πραιτωριανή Φρουρά, ενώ ο Ουλπιανός του Αθηναίου πέθανε από φυσικό θάνατο… Ίσως ο Ουλπιανός του Αθηναίου να είναι ο πατέρας του διάσημου νομικού…

[2] Έλλην συγγραφέας του 5ου π.Χ. αιώνα, από την Σικελία. Η ελληνική μαγειρική παράδοση εγνώρισε μεγάλη άνθηση στην Σικελία , όπου τα συμπόσια ήταν διάσημα, μεταξύ των πλουσιότερων πολιτών, για την λαμπρότητα και την διάρκειά τους. Από την Σικελία, διαδόθηκε ιδιαίτερα σε ολόκληρον τον ελληνικό κόσμο, με βιβλία μαγειρικής σε πεζό λόγο, όπως του Μιθαίκου και του Ηρακλείδη των Συρακουσών.

Ιδία ο Μίθαικος, θεωρείται ότι έφερε την επιστήμη της γαστρονομίας από την Μεγάλη Ελλάδα, στην κυρίως Ελλάδα. Αρχικώς στην Σπάρτη, από την οποία αποβλήθηκε ως «κακή επιρροή», και είτα στην πόλη των Αθηνών, όπου επίσης «κέρδισε» μια… δυσμενή αναφορά στον διάλογο του Πλάτωνος «Γοργίας» (518c). Είναι ο πρώτος γνωστός συγγραφέας μαγειρικής! Και το «εγχειρίδιο μαγειρικής» του, με το όνομα «Οψαρτυκός» (= μαγειρική τέχνη), είναι πρώτο γνωστό βιβλίο μαγειρικής στον κόσμο. Σώζεται μια πολύ σύντομη συνταγή από αυτό, χάρις στους «Δειπνοσοφιστές» του Αθηναίου. Περιγράφει, σε μια γραμμή, πώς να αντιμετωπίσετε το ψάρι cepola macrophthalma, ένα ψάρι που μοιάζει με… κορδέλλα, και ονομάζεται και ταινία (ιταλ. cepola): (Για να μαγειρέψετε) «ταινία, πετάξτε το έντερο, και το κεφάλι, ξεπλύνετέ την, κόψτε την σε φέτες, προσθέστε τυρί και ελαιόλαδο»

Αυτό καταρρίπτει το ψέμα ότι τα ψάρια δεν ταιριάζουν με το ψάρι, αν και ο Αρχέστρατος έλεγε ότι «οι Συρακούσιοι μάγειρες χαλούν καλά ψάρια προσθέτοντας τυρί»...

[3] Εκ του Παξάμου, ονομάσθηκε το παξιμάδι.

Δειπνοσοφιστες Αθηναιου, εκδοση, 1612, αρχαιοτερο βιβλιο μαγειρικης ελληνικο, ATHENAEI DEIPNOSOPHISTARUM, Αθηναιος, Κασωμπον, Κασομπον, Casaubon, ελληνικα λατινικη μεταφραση Νταλεσαμπς, Dalechamps, Λουγδουνο / Lugduni, φολιο, εκδοσις Δειπνοσοφισται, 3ος μΧ αιωνας, λογοτεχνια ιστορια αρχαιολογια Ρωμη, συμποσια Publius Livius Larensis, γραμματικος, λεξικογραφος, νομικος, μουσικος, μαγειρικη, σωκρατικοι διαλογοι, Πλατων, σωκρατης, αγγλικα, Deipnosophistae, Deipnosophists, Sophists at Dinner, Learned Banqueters, The Banquet of the Learned, Philosophers at Dinner The Gastronomers, Τιμοκρατης, συμποσιο, συμποσια, Λαρενσιος, μελετητης πλουσιος προστατης τεχνων, συνομιλια καλεσμενοι, Μασουριος / Masurius, Ζωιλος / Zoilus, Δημοκριτος / Democritus, Γαληνος / Galen, Ουλπιανος / Ulpian Πλουταρχος / Plutarch, εργο εελληνικος κοσμος ελευθερη ταξη Ρωμαικη Αυτοκρατορια, κλασσικοι συγγραφεις, Ελληνας συγγραφεας κειμενα, φαγητο κρασι, πολυτελεια, μουσικη, σεξ σεξουαλικα ηθη, λογοτεχνια κουτσομπολιο φιλολογια συζητηση Καλλιπυγος Αφροδιτη, καλλος, πυγη, πυγος συνταγη, χαμενο βιβλιο Μιθαικος / Mithaecus αρχαιοτερη συνταγη δωρικα ελληνικα, συγγραφεις Γλαυκος Λοκρος, Λοκρις, Διονυσιος, Επαινετος, Ηγησιππος Ταραντας, Ταρας, Ερασιστρατος, Διοκλης Καρυστος Ευβοιας, Ευβοια, Τιμαχιδας Ροδος, Φιλιστιος Λοκριδα, Ευθυδημος Αθηνα, Χρυσιππος Τυανα Καππαδοκιας, καππαδοκια, Παξαμος, Αρποκρατιων Μενδη Χαλκιδικης, χαλκιδικη, γευμα γαμηλιο γλεντι γλεντι, Καρανος, ομοφυλοφιλια ρωμαικος κοσμος χαμενα βιβλια, θεατρικα εργα, δραματουργος Διφιλος, Κρατινος, Αισχυλος, Σοφοκλης φιλοσοφους Ηρακλειδης Ποντικος, ποντος, Μαξιμος Τυρου τυρος, Διατριβες, Χαιδελβεργη, νομικοι, 223 μΧ, δολοφονια, Πραιτωριανη Φρουρα, 5ος πΧ αιωνας, Σικελια, ελληνικη μαγειρικη παραδοση Μηθαικος Συρακουσες, Μιθεκος, επιστημη γαστρονομια Μεγαλη Ελλαδα, Σπαρτη, αποβολη, κακη επιρροη, Αθηναι, διαλογος Πλατωνος Γοργιας, εγχειριδιο μαγειρικης, Οψαρτυκος, μαγειρικη τεχνη, ψαρι cepola macrophthalma, κορδελλα, ταινια εντερο, κεφαλι, ξεπλυμα, τυρι ελαιολαδο, ψαρια Ναυκρατις Αιγυπτου, Αιγυπτος, Αρχεστρατος Συρακουσιοι μαγειρες τυρια, παξιμαδι
Share on Google Plus

About ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

    ΣΧΟΛΙΑ
    ΣΧΟΛΙΑ ΜΕΣΩ Facebook

ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΑ ΜΕΣΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ