Νεάντερταλ, πριν τουλάχιστον 100.000 χρόνια, και στην Μαύρη Σπηλιά της μεσσηνιακής Μάνης! Μάνη: Το τελευταίο καταφύγιο του Νεάντερταλ...

Νεάντερταλ,
πριν τουλάχιστον 100.000 χρόνια,
και στην Μαύρη Σπηλιά
της μεσσηνιακής Μάνης!
Μάνη: Το τελευταίο καταφύγιο του Νεάντερταλ...

Της αρχαιολόγου Ελένης Παναγοπούλου 

Το σπήλαιο «Μαύρη Σπηλιά» [1] βρίσκεται βορειοανατολικά του οικισμού Αγίου Νικολάου, σε υψόμετρο 38 μ. και σε απόσταση 800 μ. από την ακτή, στην περιοχή της βορειοδυτικής Μεσσηνιακής Μάνης (*). Πρόκειται για μικρό και σχετικά αβαθές έγκοιλο (μέγιστες διαστάσεις 20 x 13 x 7 μ.), το οποίο αποτελεί τμήμα εκτενούς συμπλέγματος σπηλαίων και βραχοσκεπών στους πρόποδες χαμηλού ασβεστολιθικού εξάρματος και έχει εύκολη πρόσβαση μέσω ελαιώνων.


Εντοπίσθηκε το 2012 στο πλαίσιο επιφανειακής έρευνας της τότε ΕΠΣΝΕ και διερευνήθηκε ανασκαφικά το 2013. Η έρευνα έφερε στο φως καλά σωζόμενη στρωματογραφική ακολουθία της Μέσης Παλαιολιθικής με υπολείμματα κατά χώραν εστιών, πλούσια εργαλειακά σύνολα και κατάλοιπα άγριας πανίδας. Τα λίθινα τέχνεργα είναι κατασκευασμένα σε εγχώριες και αλλογενείς ποικιλίες πυριτολίθου και οι τεχνολογικοί τους χαρακτήρες παραπέμπουν στην χρήση του φάσματος των τεχνικών Λεβαλλουά. Χαρακτηριστικοί μορφότυποι, όπως ξέστρα, αιχμές, εγκοπές και οπείς εγγράφουν τη λιθοτεχνία στη Μέση Παλαιολιθική της Ελλάδας (100.000 - 40.000 χρόνια Π.Σ.) και του περιμεσογειακού χώρου.

Η Μαύρη Σπηλιά εντάσσεται στο πλέγμα θέσεων της Μέσης Παλαιολιθικής της Μάνης (σπήλαια Απήδημα, Καλαμάκια, Λακωνίας), τεκμηριώνει την επέκταση του οικιστικού δικτύου των Νεάντερταλ στο δυτικό τμήμα της και ενισχύει την άποψη ότι η χερσόνησος αποτέλεσε ένα από τα τελευταία καταφύγια του είδους αυτού στην Ευρώπη.

ΠΗΓΗ: ΥΠΠΟΑ.

 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ και την επιστημονική εργασία όπου παρουσιάζονται τα αποτελέσματα της ανάλυσης των λιθίνων ευρημάτων από τα παλαιολιθικά στρώματα της Μαύρης Σπηλιάς της δυτικής Μάνης, που ανασκάφηκαν το 2013.

Ως επί το πλείστον, αυτά τα λιθικά σύνολα συνδέθηκαν με σχηματισμούς εστίας, τόσο στο πίσω μέρος, όσο και στην είσοδο του σπήλαιου. Γι’ αυτά χρησιμοποιήθηκε μεγάλη ποικιλία πρώτων υλών, τόσο τοπικών όσο και μη, πιθανότατα μορφές βοτσάλων.

Τα στοιχεία δείχνουν την εφαρμογή τόσο της τεχνικής Levallois, όσο και μη Levallois, χωρίς καμμία ένδειξη ότι εφαρμόστηκαν διαφορετικές τεχνικές σε διαφορετικά υλικά. Ο πιο συνηθισμένος τύπος εργαλείου είναι η ξέστρα, με τα περισσότερα από αυτά να είναι συνηθισμένες ξύστρες (στην πλαϊνή μεριά) και μόνο μερικά υποδεικνύουν πιο επεμβατική επεξεργασία, τύπου Quina.

Χρησιμοποιώντας όλες τις διαθέσιμες πληροφορίες, γίνεται μια προσπάθεια κατανόησης της τοποθεσίας, στο πλαίσιο της κατοίκησης των Νεάντερταλ στην Χερσόνησο της Μάνης κατά την Μέση Παλαιολιθική[2] (300.000 - 30.000 χρόνια πριν) - Ύστερο Πλειστόκαινο (129.000 – 11.700 χρόνια πριν) και εξάγονται ορισμένα ενδεικτικά συμπεράσματα.

(*) ΣΧΟΛΙΟ Γ. Λεκάκη: Η Μάνη είναι μία και αδιαίρετος. Ο επιθετικός προσδιορισμός καμμιά φορά γίνεται για γεωγραφικούς λόγους, όχι πολιτικούς.

ΠΗΓΗ: Charalampos Garefalakis, Eleni Panagopoulou, Katerina Harvati «Late Pleistocene Neanderthal occupation of Western Mani: The evidence from the Middle Palaeolithic assemblages of Mavri Spilia», DOIστο Quaternary International, volume 497, 20.12.2018, sel 4-13. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 25.12.2018.

This paper presents the results of the analysis of the lithics from the Palaeolithic layers of Mavri Spilia, excavated during the field season of 2013. For the most part, these lithic assemblages were associated with hearth formations, both at the back and at the entrance of the cave. A wide range of raw materials both local and non-local was used, most likely in the form of pebbles. Evidence points to the application of both Levallois and non-Levallois reduction sequences, with no indication that different techniques were applied on different materials. The most common retouched tool type is the scraper, with most of these being ordinary side scrapers and only a few indicating more invasive, Quina-like retouch. Using all available information, an attempt to understand the site in the context of the Late Pleistocene Neanderthal occupation of the Mani Peninsula is made and some tentative conclusions are drawn.

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ - ΣΧΟΛΙΑ Γ. Λεκάκη:

[1] Σημειώνω απλώς ότι σπήλαια με το όνομα «Μαύρη Σπηλιά / Μαυροσπηλιά» απαντώνται και

- στο Δερμάτι στον Προυσσό Ευρυτανίας (η θεωρούμενη ως «μαντείο του Οδυσσέα» - μια ώρα πεζοπορία),

- στην Βόνιτσα Αιτωλοακαρνανίας,

- στην Αιγείρα Αχαΐας,

- στο Αφράτι Ευβοίας,

- στην Καλλιθέα Ζακύνθου,

- στην Κίμωλο Κυκλάδων,

- στην Φτελιά Μυκόνου Κυκλάδων (με νεολιθικά ευρήματα),

- στους Μολάους Λακωνίας – η τελευταία λέγεται και «Άνοιγμα του Καρχαρία», με ιστορική χρήση από αντάρτες επί Κατοχής.

ΠΗΓΗ: Γ. Λεκάκης «Σύγχρονης Ελλάδος περιήγησις».

[2] Σε αυτήν την περίοδο στην Ελλάδα, επισήμως, έως τώρα, έχει αναγνωριστεί η κατοίκηση στο Σπήλαιο Πετραλώνων Χαλκιδικής – βλ. Papamarinopoulos Stavros et al. "Palaeomagnetic and Mineral Magnetic Studies of Sediments from Petralona Cave, Greece". Στο Archaeometry. 29 (1): 50–59. doi:10.1111/j.1475-4754.1987.tb00397.x, Φεβρ. 1987 και "Hypogene Speleogenesis and Karst Hydrogeology of Artesian Basins" 18.8.2016.


Νεαντερταλ, 100.000 χρονια πριν, Μαυρη Σπηλια μεσσηνιακη Μανη, Παναγοπουλου, σπηλαιο Αγιος Νικολαος, Μεσσηνια εγκοιλο σπηλια βραχοσκεπη ασβεστολιθος εξαρμα ελαιωνας 2012 ΕΠΣΝΕ ανασκαφη 2013 στρωματογραφια Μεση Παλαιολιθικη κατα χωραν εστια εργαλειο αγρια πανιδα λιθινα τεχνεργα πυριτολιθος Λεβαλλουα μορφοτυπος, ξεστρα, αιχμη, εγκοπη εγκοπευς, οπευς λιθοτεχνια 40.000 χρονια πτιν, περιμεσογειακος χωρος, σπηλαιο Απηδημα, Καλαμακια, Λακωνια Νεαντερνταλ ειδος λιθινο ευρημα παλαιολιθικα στρωματα λιθικα συνολα εστιες βοτσαλο τεχνικη Levallois, εργαλεια ξεστρο, ξυστρα ξυστρες τυπου Quina, Χερσονησος Μανης υστερο Πλειστοκαινο γαρεφαλακης, Garefalakis, Χαρβατη Harvati Late Pleistocene Neanderthal occupation Western Mani evidence Middle Palaeolithic Mavri Spilia Μαυροσπηλια Δερματι Προυσσος Ευρυτανιας ευρυτανια, μαντειο Οδυσσεα, Οδυσσεας, πεζοπορια Βονιτσα Αιτωλοακαρνανιας, Αιτωλοακαρνανια, Ακαρνανια Αιγειρα Αχαιας, αχαια, Αφρατι Ευβοιας, ευβοια, Καλλιθεα Ζακυνθου, ζακυνθος, Κιμωλος Κυκλαδων, Φτελια Μυκονου κυκλαδες, νεολιθικα ευρηματα, μυκονος νεολιθικη, Μολαοι Λακωνια, λακωνια, ανοιγμα του Καρχαρια καρχαριας, ανταρτες Κατοχη, Πουλιανος Σπηλαιο Πετραλωνων Χαλκιδικης Πετραλωνα Χαλκιδικη Παπαμαρινοπουλος, Papamarinopoulos Palaeomagnetic Mineral Magnetic Studies of Sediments from Petralona Cave, Greece 1987 Hypogene Speleogenesis and Karst Hydrogeology of Artesian Basins 2016
Share on Google Plus

About ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

    ΣΧΟΛΙΑ
    ΣΧΟΛΙΑ ΜΕΣΩ Facebook

ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΑ ΜΕΣΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ