Του Γιώργου Λεκάκη
Στο συζητηθέν
στις 10.12.2020 από την ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ με τίτλο «Αναδιοργάνωση
του Ταμείου Αρχαιολογικών Πόρων και Απαλλοτριώσεων και μετονομασία του σε
Οργανισμό Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων, ίδρυση Ν.Π.Ι.Δ. με την
επωνυμία «Μουσείο-Ελαιοτριβείο Βρανά» στον Δήμο Λέσβου, προβολή της
πολιτιστικής κληρονομιάς στο εξωτερικό, ρυθμίσεις για το ιστορικό μουσείο
Κρήτης και το μουσείο «Φοίβος Ανωγειανάκης» και άλλες διατάξεις του Υπουργείου
Πολιτισμού και Αθλητισμού» συμπεριελήφθη διάταξη (άρθρο 59) που τιτλοφορείται:
«Μακρόχρονη
εξαγωγή αντικειμένων συλλογών μουσείων –
Τροποποίηση του άρθρου 45 του ν. 3028/2002». Σύμφωνα με την διάταξη αυτή:
«Η παρ. 12 του άρθρου 45 του ν.
3028/2002 (Α΄ 153) αντικαθίσταται ως εξής: «12. α. Ο δανεισμός και η προσωρινή
εξαγωγή αντικειμένων των συλλογών των μουσείων επιτρέπονται, υπό τους όρους και
προϋποθέσεις της παρ. 1 του άρθρου 25 και της παρ. 11 του άρθρου 34,
αντίστοιχα.
β. Με απόφαση του αρμοδίου
οργάνου του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, που εκδίδεται ύστερα από γνώμη
του Συμβουλίου, επιτρέπεται, για την προβολή της πολιτιστικής κληρονομιάς της
χώρας και εφόσον παρέχονται επαρκείς εγγυήσεις για την ασφαλή μεταφορά, έκθεση
και επιστροφή τους, η μακρόχρονη εξαγωγή αντικειμένων των συλλογών μουσείου, τα
οποία μπορεί να αποτελούν και μνημεία,
προκειμένου να εκτεθούν σε μουσειακούς
ή παρεμφερείς χώρους ιδίως, όταν η ονομασία του τόπου έκθεσής τους
ταυτίζεται με ή περιέχει εκείνη του εξάγοντος μουσείου και εκτίθενται μόνο
δικές τους συλλογές. Με την ίδια απόφαση, προσδιορίζονται οι ειδικότεροι όροι
της εξαγωγής, καθώς και η διάρκειά της, η οποία δεν μπορεί να υπερβεί τα πενήντα (50) έτη, δυνάμενη να
ανανεωθεί άπαξ. Η παρ. 4 του άρθρου 34 εφαρμόζεται και στην περίπτωση αυτή.» (δείτε τον σχετικό διαδικτυακό σύνδεσμο
της Βουλής των Ελλήνων, ΕΔΩ).
Τελικά η διάταξη όπως δημοσιεύτηκε
στο Φ.Ε.Κ. όρισε το διάστημα μακρόχρονης εξαγωγής σε είκοσι πέντε (25) έτη με
δυνατότητα ανανέωσης επί 5ετία έως 25
έτη (άρθρο 48 παρ. 13β ν. 4761/2020 ΦΕΚ Α’248/13.12.2020). Σύμφωνα με την διάταξη
αυτή:
«β. Με απόφαση του αρμοδίου οργάνου του Υπουργείου
Πολιτισμού και Αθλητισμού, που εκδίδεται ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου, επιτρέπεται, για την προβολή της πολιτιστικής
κληρονομιάς της Χώρας και εφόσον παρέχονται επαρκείς εγγυήσεις για την ασφαλή
μεταφορά, έκθεση και επιστροφή τους, η μακρόχρονη εξαγωγή αντικειμένων των
συλλογών μουσείων πλην αυτών της παρ. 2, προκειμένου να εκτεθούν σε μουσεία,
μουσειακούς ή εκθεσιακούς χώρους, ιδίως
όταν η ονομασία του τόπου έκθεσής τους ταυτίζεται με ή περιέχει εκείνη του
εξάγοντος μουσείου και εκτίθενται μόνο δικές τους συλλογές. Με την ίδια
απόφαση προσδιορίζονται οι ειδικότεροι όροι της εξαγωγής, καθώς και η διάρκειά
της, η οποία δεν μπορεί να υπερβεί τα
είκοσι πέντε (25) έτη, δυνάμενη να ανανεώνεται ανά πενταετία και έως είκοσι
πέντε (25) έτη»…
Επισημαίνεται
δε, ότι η διάταξη αναφέρεται στην υποχρέωση ύπαρξης γνώμης και όχι σύμφωνης γνώμης του Συμβουλίου, για την έκδοση
απόφασης μακρόχρονης εξαγωγής. Τούτο σημαίνει σε απλά ελληνικά, ότι ακόμη και αν το Κεντρικό Αρχαιολογικό
Συμβούλιο διαφωνήσει με την μακρόχρονη εξαγωγή μνημείου, ο Υπουργός έχει την
δυνατότητα να εκδώσει την απόφαση για την εξαγωγή!!!
Η μέχρι σήμερα ισχύουσα ρύθμιση επέτρεπε
δανεισμό δημοσιευμένων κινητών μνημείων, υπό
τον όρο της αμοιβαιότητας, για χρόνο που δεν υπερέβαινε την πενταετία και μπορούσε να ανανεώνεται
με την διαδικασία του άρθρου 25 παρ. 1 του νόμου 3028/2002 (για την προστασία
της αρχαιολογικής και νεότερης πολιτιστικής κληρονομιάς), και είχε επί λέξει ως
εξής: «1. Με απόφαση του Υπουργού
Πολιτισμού ύστερα από εισήγηση της Υπηρεσίας και γνώμη του Συμβουλίου μπορεί σε
εξαιρετικές περιπτώσεις να επιτρέπεται ο δανεισμός δημοσιευμένων κινητών μνημείων που ανήκουν στο Δημόσιο και
βρίσκονται στην κατοχή του, σε Μουσεία ή εκπαιδευτικούς οργανισμούς για
εκθεσιακούς ή παιδαγωγικούς σκοπούς. Ο δανεισμός σε Μουσεία γίνεται υπό τον όρο της αμοιβαιότητας. Ο
δανεισμός για παιδαγωγικούς σκοπούς μπορεί να επιτρέπεται εφόσον τα μνημεία δεν
έχουν ιδιαίτερη σημασία για την πολιτιστική κληρονομιά της Χώρας. Ο δανεισμός
γίνεται για ορισμένο χρόνο που δεν μπορεί να υπερβαίνει την πενταετία και μπορεί να
ανανεώνεται με την ίδια διαδικασία.».
Ως προς την προσωρινή εξαγωγή αρχαιοτήτων, αυτή μέχρι
σήμερα επετρέπετο «11. Με απόφαση του
Υπουργού Πολιτισμού, ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου, μπορεί να επιτραπεί η
προσωρινή εξαγωγή μνημείων, με σκοπό την έκθεσή τους σε μουσειακούς ή
παρεμφερείς χώρους, εφόσον παρέχονται επαρκείς εγγυήσεις για την ασφαλή
μεταφορά, έκθεση και επιστροφή τους και αφού σταθμιστεί η σημασία της έκθεσης
για την προβολή της πολιτιστικής κληρονομιάς της Χώρας ή ενδεχόμενη
αμοιβαιότητα ή με σκοπό τη συντήρησή τους ή για ερευνητικούς ή παιδαγωγικούς
σκοπούς, εφόσον παρέχονται αντίστοιχες εγγυήσεις και οι σχετικές εργασίες
συντήρησης και έρευνας δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν στην Ελλάδα. Στην ίδια
απόφαση προσδιορίζονται οι όροι της προσωρινής εξαγωγής και ιδίως η διάρκειά
της….» (άρθρο 34 παρ. 11 νόμου 3028/2002).
Η ψήφιση του
εν λόγω νομοσχεδίου προχώρησε κατά παράβαση του Συντάγματος και του Κανονισμού της
Βουλής, και συγχρόνως κατά παράβαση της δημοκρατικής αρχής και της αρχής του
κράτους δικαίου. Και τούτο διότι στο
κείμενο του σχεδίου νόμου που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση από το Υπουργείο
Πολιτισμού και Αθλητισμού, η διάρκεια του δανεισμού είχε ορισθεί σε δέκα (10)
έτη δυναμένη να ανανεωθεί άπαξ. Επί λέξει η σε δημόσια διαβούλευση
τεθείσα διάταξη έχει ως εξής:
«12. α. Ο δανεισμός και η
προσωρινή εξαγωγή αντικειμένων των συλλογών των μουσείων επιτρέπονται υπό τους
όρους και προϋποθέσεις της παρ. 1 του άρθρου 25 και της παρ. 11 του άρθρου 34,
αντίστοιχα.
β. Με απόφαση του αρμοδίου
οργάνου, που εκδίδεται ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου, επιτρέπεται, για την
προβολή της πολιτιστικής κληρονομιάς της χώρας και εφόσον παρέχονται επαρκείς
εγγυήσεις για την ασφαλή μεταφορά, έκθεση και επιστροφή τους, η μακρόχρονη
εξαγωγή αντικειμένων των συλλογών μουσείου, τα οποία μπορεί να αποτελούν και
μνημεία, προκειμένου να εκτεθούν σε μουσειακούς ή παρεμφερείς χώρους, ιδίως
όταν η ονομασία του τόπου έκθεσής τους ταυτίζεται με ή περιέχει εκείνη του εξάγοντος
μουσείου και εκτίθενται μόνο δικές τους συλλογές. Με την ίδια απόφαση
προσδιορίζονται οι ειδικότεροι όροι της εξαγωγής, καθώς και η διάρκειά της, η οποία δεν μπορεί να υπερβεί τα δέκα (10)
έτη, δυνάμενη να ανανεωθεί άπαξ ισόχρονα. Η παρ. 4 του άρθρου 34
εφαρμόζονται και στην περίπτωση αυτή.» (Δείτε τον σχετικό διαδικτυακό σύνδεσμο του ΥΠΠΟΑ, ΕΔΩ).
Είναι
επομένως απορίας άξιον, πώς, από την
διαβούλευση έως την θέση προς ψήφιση του νομοσχεδίου, ο χρόνος εξαγωγής
εκτοξεύτηκε από τα δέκα (10) στα πενήντα (50) έτη!!!
Επισημαίνεται
δε συναφώς, ότι κατά την δημόσια
διαβούλευση δεν επετράπη ο σχολιασμός του επίμαχου άρθρου 52!!! ΔΕΙΤΕ το ΕΔΩ.
Επομένως, η
διάταξη που συζητήθηκε και τελικά ψηφίστηκε από τη Βουλή των Ελλήνων δεν τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση, αφού
στο υπό τεθέν σε διαβούλευση σχέδιο
νόμου προβλεπόταν μακρόχρονη εξαγωγή για διάστημα δεκαετίας με δυνατότητα
ανανέωσης, ενώ είχε αποκλειστεί η δυνατότητα σχολίων.
Κατά
συνέπεια τίθενται ζητήματα όχι μόνον πολιτικής
και ηθικής τάξεως αλλά και αντισυνταγματικότητος,
δεδομένου ότι το Σύνταγμα και ο
Κανονισμός της Βουλής απαιτούν ώστε τα νομοσχέδια να τίθενται σε δημόσια
διαβούλευση: «Τα νομοσχέδια συνοδεύονται, επίσης, υποχρεωτικά, από
έκθεση αξιολόγησης των συνεπειών της ρύθμισης και από έκθεση επί της δημόσιας
διαβούλευσης που έχει προηγηθεί της κατάθεσής τους» (δείτε διαδικτυακό ιστότοπο
της Βουλής των Ελλήνων, ΕΔΩ),
και παραβιάστηκε καταφανώς η
δημοκρατική αρχή και η αρχή του κράτους δικαίου.
Το εν λόγω
σχέδιο νόμου συγκρούεται, επομένως, με το Σύνταγμα και έχει εκδοθεί κατά
παράβαση του Κανονισμού της Βουλής.
Σε συνέχεια των
ανωτέρω τεθέντων ζητημάτων συνταγματικής τάξεως, επισημαίνουμε και τα εξής:
α) Η
νομοθέτηση διάταξης που επιτρέπει την
μακρόχρονη εξαγωγή μνημείων για το συνολικό χρονικό διάστημα των 50 ετών (25+25),
θα αποστερήσει κατ’ουσίαν ολόκληρες γενεές Ελλήνων από την επαφή τους με τα
στοιχεία της πολιτιστικής τους κληρονομιάς, που θα εξαχθούν στην αλλοδαπή,
δεδομένου ότι κάθε γενεά ορίζεται σε 33 έτη. Η επιχειρούμενη ρύθμιση
έρχεται σε ευθεία αντίθεση με το
Σύνταγμα 1975/1986/2001/2008, το οποίο καθιερώνει στο άρθρο 24 παρ.1 και 6 την
προστασία του πολιτιστικού και φυσικού περιβάλλοντος ως υποχρέωση του
Κράτους και δικαίωμα του καθενός.
β) Η ρύθμιση
αυτή προσκρούει επίσης στο γενικότερο νομικό πλαίσιο προστασίας της
πολιτιστικής κληρονομιάς, αφού ο ισχύων
νόμος 3028/2002 καθορίζει ως αντικείμενο προστασίας την πολιτιστική
κληρονομιά από τους αρχαιοτάτους χρόνους μέχρι σήμερα, με «σκοπό την διατήρηση της
ιστορικής μνήμης χάριν της παρούσας και των μελλοντικών γενεών και την
αναβάθμιση του πολιτιστικού περιβάλλοντος» (άρ. 1 παρ. 1).
|
γ) Η Οι αρχαιότητες δ) Η ρύθμιση αυτή προσκρούει στο Διεθνές – Κατά την «1. Καθένας έχει το δικαίωμα να -Το Διεθνές Σύμφωνο για τα Ατομικά και -Το Διεθνές Σύμφωνο για τα Οικονομικά, -Σύμφωνα Η “πολιτιστική ταυτότητα” επίσης -Σύμφωνα -Σύμφωνα -Επιπλέον, – Σύμφωνα Από όλα τα Η θεσμοθέτηση τέτοιας Σε όλα τα Γιατί επιτρέπεται πλέον ο Τι Ότι και ακίνητα Μνημεία;;;; Ότι υπάρχει η δυνατότητα εξαγωγής για 50 Ότι δίνεται η δυνατότητα εξαγωγής μιας ή και Αντί δηλαδή να επιστραφούν τα Ή μήπως σκεφτόμαστε να πάρουμε Και τούτο με την υπογραφή πλέον Και πού θα εκτίθενται τα Σε Μουσεία ή σε «παρεμφερείς» Και οι Έλληνες θα αποξενωθούμε Γιατί καταργήθηκε ο όρος της Και όλα τα Μα ο Μόνο Αντιθέτως Μετά τα |
ΓΙΑ ΤΟ
ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ
Γιώργος
Λεκάκης
Υ.Γ.: Ήδη συλλέγουμε υπογραφές. Όποιος συμφωνεί μαζί μας, ας μας γράψει και ας στείλει ένα μέιλ στο [email protected].
ΠΗΓΗ: ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 5.12.2020.

